Van vrijdag 11 tot en met zondag 13 september 2026 wordt de eerste editie van de World Athletics Ultimate Championship gehouden, een nieuw vooral prestigieus én lucratief kampioenschap van de wereldatletiekbond, waarbij op 28 disciplines ‘s werelds allerbeste atleten aan de start staan. Uitnodigingen zijn verstuurd aan olympisch kampioenen van 2024, wereldkampioenen van 2025, Diamond Leaguewinnaars van 2026 aangevuld met de allerbesten van de wereldrangschikking van 2026. Tezamen zijn er 381 atleten uit 65 landen uitgenodigd. Met daarbij vijf Nederlanders en twee Nederlandse estafetteteams.
De gedachte van World Athletics is om in de even jaren, waarin er immers geen wereldkampioenschappen gehouden worden, toch iets te organiseren op wereldniveau. Het is dus een evenement naast de jaarlijkse Diamond Leaguecyclus en alle andere wedstrijden in de World Athletics Continental Tour (WACT), die onderverdeeld is in de vier categorieën goud, zilver, brons en challenger. De meest bekende wedstrijd in de categorie goud is de FBK Games in Hengelo.
Vijf Nederlanders en twee estafetteteams
Voor Nederland hebben vijf atleten zich individueel geplaatst: Jonas Phijffers en Lieke Klaver op de 400 meter, Femke Broeders-Bol op de 800 meter, Maureen Koster op de 5000 meter en Nadine Visser op de 100 meter horden. Daarnaast heeft Nederland zich gekwalificeerd voor de finales 4×100 en 4×400 meter gemengde estafette. Uitgezonderd Koster moeten de andere vier zich via twee series zorgen te plaatsen voor de finale op hun onderdeel. Duidelijk is dat Nederland met de vijf betreffende atleten een belangrijk deel van de crème de la crème van de vaderlandse topatletiek aan de start heeft staan. Allen wonnen vorige maand een of meer medailles tijdens de EK atletiek in Birmingham. Klaver won er net als Phijffers zelfs drie, Broeders-Bol twee, Visser won individueel goud. In tegenstelling tot de Diamond League en WACT-wedstrijden eist de internationale atletiekfederatie dat alle atleten in hun nationale outfit aantreden. Er is geen limiet aan het aantal deelnemers per land. Zo starten er bijvoorbeeld vier Amerikanen in de rechtstreekse finale polsstokhoogspringen van acht deelnemers.
Prijzenpot goed gevuld
Anders dan bij WK’s of Diamond Leaguewedstrijden is het prijzengeld opgekrikt naar voor de atletiekwereld hoge bedragen, in totaal 10 miljoen dollar, een absoluut record. Alle winnaars op de 26 individuele onderdelen krijgen 150.000 dollar. Een tweede plek is goed voor 75.000 dollar, een derde 40.000. Zelfs al je bij de looponderdelen zestiende en laatste wordt verdien je nog altijd 2000 dollar. Teams die de estafette winnen krijgen 80.000 dollar. Voorafgaand aan komend weekend wordt veel publiciteit gezocht met de zogeheten event presentation, die meer dan ooit focust op de afzonderlijke finales. Daarbij wordt naar verluidt de rest van de stadionoppervlakte geheel in het zwart gehuld. Geaccrediteerde sportfotografen zijn zelfs opgedragen zwarte kleding en schoenen te dragen.
Het evenement wordt gehouden in het Gyula Zsivotzky stadion van Boedapest. Dit Nationaal Atletiekcentrum werd speciaal gebouwd voor het WK van 2023 en ligt aan de oostelijke oever van de Donau, in het zuidelijke deel van Boedapest. Het stadion had tijdens de WK oorspronkelijk een capaciteit van 35.000. De tijdelijke bovenste laag werd na de WK verwijderd, waardoor de capaciteit werd teruggebracht tot 15.000. In plaats daarvan werd een cirkelvormig plateau gecreëerd en omgevormd tot openbaar toegankelijke recreatiegebieden. Boedapest is de hoofdstad van Hongarije, gelegen in het centrum van Europa, met 1,7 miljoen inwoners. De stad werd gevormd in 1873 na de samenvoeging van drie naburige steden: Pest, Buda en Óbuda.
Kansen voor Nederlanders
Femke Broeders-Bol is op papier de hoogst geklasseerde Nederlandse atleet. Na de Zwitserse Audrey Werro en de Britse Keely Hodgkinson heeft ze de derde tijd van het jaar. De laatste twee weken heeft ze in Zürich en Brussel aangetoond in topvorm te verkeren door steeds dichterbij de ongenaakbaar geachte Werro te finishen. Vrijdagavond loopt ze de series, zaterdagavond de finale. Een plek bij de top drie ligt in de lijn der verwachting.
Lieke Klaver en Jonas Phijffers lopen beiden op vrijdag eerst hun serie 400 meter; bij plaatsing voor de finale zien we hen zaterdagavond terug. Klaver beleeft het beste seizoen van haar al imposante carrière, Phijffers is dit jaar definitief doorgebroken en heeft de Nederlandse in- en outdoorrecords van Liemarvin Bonevacia verbroken. Nadine Visser grossiert dit jaar ook in toernooimedailles en toptijden. Zij loopt ook vrijdagavond haar serie en bij kwalificatie minder dan anderhalf uur later de finale. Maureen Koster tenslotte is in de vorm van haar leven getuige haar toptijden op 1500, 5000 en 10.000 meter en loopt zondagavond met elf anderen de 5000 meter. Koster won in Birmingham na elf jaar (Praag 2015) weer een EK-medaille.
De vrijdagavond start even na 19 uur met de rechtstreekse finale 4×100 meter gemengde estafette. De 4×400 meter gemengde estafette is zondagavond. Nederland is olympisch kampioen en heeft daarop ook nu weer een sterk team en kan zeker voor een top drie plaats gaan. Voor iedere deelnemer in Boedapest geldt dat het na een lang seizoen natuurlijk de vraag is of iedereen nog in topvorm verkeert. Het systeem van de World Ranking leidt er toe dat de grote Nederlandse verrassing van de EK in Birmingham Stefan Nillessen, die goud won op de 1500 meter, niet hoog genoeg stond voor een uitnodiging in Boedapest. Nillessen is echter niet bij de pakken neer gaan zitten en start zondag in New York tijdens de Fifth Avenue Mile. Een week later loopt hij dezelfde afstand tijdens de WK op de weg in Kopenhagen.
Weerstand tegen nóg een topevenement
De Ultimate Championship is geen volwaardig WK, omdat er maar 28 onderdelen worden opgevoerd in plaats van de inmiddels gebruikelijke 50 disciplines. Buiten de boot vallen dit jaar bijvoorbeeld de 10.000 meter en de 3000 meter steeplechase, maar vooral opvallend is het schrappen van veel werponderdelen zoals het kogelstoten en discuswerpen, naast het kogelslingeren bij de vrouwen. Het lijkt daarmee wel een beetje op de in 2025 financieel jammerlijk mislukte Grand Slam Track-cyclus van viervoudig olympisch kampioen Michael Johnson, waarbij zelfs alle veldonderdelen werden geschrapt. Voor Nederland betekent het sowieso geen deelname in Boedapest van wereldkampioene kogelstoten Jessica Schilder en vice-wereldkampioene discuswerpen Jorinde van Klinken. Beiden werden vorige maand met vlag en wimpel ook nog eens Europees kampioen.
Naast verontwaardiging over het onvolledige programma valt er her en der ook kritiek te beluisteren over het opvoeren van weer een evenement op de toch al zo overvolle wedstrijdkalender. Boedapest is een week na de tweedaagse Diamond Leaguefinale in Brussel en amper een maand na de Europese kampioenschappen in Birmingham. Voor niet-Europeanen lijkt het daarentegen wel een mooi toetje van het seizoen zonder echt grote kampioenschappen. Dat geldt overigens niet voor 2028, wanneer de Ultimate Championship voor de tweede keer opgevoerd gaat worden na de Olympische Spelen van Los Angeles en de gebruikelijke Diamond Leaguecyclus. In datzelfde jaar wordt er in Europa begin juni ook nog een EK gehouden in Chorzów, Polen.
Hardloopnetwerk is erbij in Boedapest
Iedere avond zijn journalist Eric Roeske en fotograaf Erik van Leeuwen present in het stadion van Boedapest en verzorgen dagelijks reportages van de wedstrijden, waarbij naast de verrichtingen van de Nederlanders ter plekke ook teruggekeken wordt op hun speciale zomerseizoen. Vanzelfsprekend ontbreken alle andere hoogtepunten niet.
Foto’s: FBK Games en Erik van Leeuwen