Als hardloper zorgen we graag voor onze benen en voeten. Misschien dat we het gebit soms een beetje vergeten. Maar als langeafstandsloper krijg je vaak best wat voor de kiezen: gels, repen en sportdrank. Suikers en zuren kunnen je tanden flink in de weg zitten. Ook tandenknarsen kan enorme gevolgen hebben. De Nederlandse Vereniging voor Sport Tandheelkunde (NvvST), pas twee jaar in het leven, zet zich in voor mondgezondheid of tegen mondproblemen bij sporters. Een aantal tips voor een gezond gebit met behulp van secretaris en tandarts Yvonne Blok.
Een slecht gebit kan je afremmen. Matig poetsen en onregelmatig flossen/stoken kan je cardiovasculaire functie in de weg zitten en de zuurstof naar je spieren kan beperkt worden. Een tandvleesontsteking kan zorgen voor verstoring van de aanmaak van rode bloedcellen, cruciaal om een beter uithoudingsvermogen te krijgen. Je VO2-max kan met procenten afnemen bij een ontsteking en daarmee een prestatie naar beneden halen. Ook kan een zuuraanval op de loer liggen bij regelmatig gebruik van sportdrank en energiedrank. Klinkt heftig, maar gaatjes kunnen zich in enkele weken ontwikkelen. De combinatie van suiker en zuur in sportdrank kan het tandglazuur aantasten.
Sowieso twee keer per dag poetsen met fluoride tandpasta
Waarom dat moet? ‘Ik ben al 15 jaar tandarts, voor ons is dat zo vanzelfsprekend dat ik even na moet denken hoe ik dit moet formuleren’, lacht Yvonne Blok, zelf baanatlete. ‘Bacteriën in tandplak veroorzaken gaatjes en tandvleesontstekingen. Dus die bacteriën moet je wegpoetsen.’ Naast deze uitleg vertelt ze over een studie van meneer Needleman naar aanleiding van de Olympische Spelen van 2012. ‘Bijna de helft van de deelnemers uit verschillende continenten die onderzocht werden had geen tandartsafspraak in het afgelopen jaar. Maar ook gebitsproblemen, zoals ontstekingen of gaatjes.’
Kies voor water en spoel je sportdrank weg
Of drink een glas water nadat je iets zuurs gegeten of gedronken hebt om erosie tegen te gaan. ‘Energiegels en sportdrank met suiker zijn een aanslag op je gebit’, vertelt Blok. ‘Neem liever water tijdens je training. Ik weet dat er diëtisten zijn met andere adviezen. Op een congres heb ik eens gehoord onder de 90 minuten geen sportvoeding. Ik zie geregeld lopers met gelletjes aan de broekriem en dan vraag ik mij af: heb je dat allemaal nodig?’
Streef naar maximaal 5 tot 7 momenten van eten/drinken
Van elke 10 minuten iets zoets eten en drinken worden je tanden niet vrolijk. Volgens Blok is het voor je mondgezondheid goed om te streven naar maximaal 5 tot 7 voedingsmomenten op een dag. ‘Ontbijt, lunch, avondeten zijn er al drie. Die momenten gelden voor eten én drinken. Eet na een drink/eetmoment 30-60 minuten niets. Na het eten of drinken zetten bacteriën de suikers uit onze voeding om in zuren. pH 7 is neutraal. Een lage pH-waarde is zuur. Onder pH 5.5 lost tandglazuur op. Het duurt 30-60 minuten voordat het speeksel de pH (de zuurgaad) weer is hersteld. Tijdens inspanning duurt dit vaak nog langer omdat er dan minder speeksel is. Pas na neutralisatie van de zuurgaad (30-60 min na eten) begint de remineralisatie van tandglazuur pas. Als je dan alweer opnieuw gaat eten is er meer tijd voor afbraak dan voor herstel en zullen gaatjes ontstaan.’
Check ook: Deze wedstrijden 10 kilometer mag je niet missen deze winter
Wacht een uur met poetsen na het nemen van zuur of suiker
De zuurtegraad van sportdrank (vaak van 40 tot 110 milligram in 100 milliliter) is belangrijk om tanderosie tegen te gaan. ‘Het zuur moet eerst geneutraliseerd worden in je mond’, legt Blok uit. ‘Als je een kwartier na het eten of drinken van zuur gaat poetsen, dan schrob je het bovenste laagje glazuur eraf. Dat geldt bijvoorbeeld bij sinaasappels, citroenen en een koolhydratenmix uren voor het poetsen. Door direct te poetsen poets je het zachte glazuur juist weg. Het is verstandig om een uur te wachten.’
Neem melk als hersteldrank
Melk is naast een eiwitbron een kleine hulpbron voor je tanden: een neutraliseerde factor. ‘Het telt weliswaar als een moment van suikers. Maar het is niet zuur en er zit veel kalk in.’ Calcium en fosfaat in melk zorgen voor een goede mondgezondheid en zijn goed voor het onderhoud van je tanden. Na het consumeren van zuren daalt de pH-waarde in je mond. Het tandmateriaal begint op te lossen (demineralisatie) na 30 minuten en met behulp van je speeksel kunnen calcium en fosfaat weer terugkeren in het glazuur (remineralisatie). ‘In theorie kan dat fosfaat neerslaan en dat is goed voor je tanden.’
Vertel de tandarts hoe veel uur en hoe je traint
Het kan erg nuttig zijn als een tandarts wat weet over je weerstand. ‘Heel veel zware trainingen kunnen zorgen voor een minder immuunsysteem’, vertelt Het tandvlees is dan één van de eerste dingen die opspelen. Daar kan je onder lijden.’ Blok verwijst naar de Spaanse 1500-meterloper Carlos Sáez (8e op WK indoor), die door gebitsproblemen een tijd lang niet vooruitgang boekte op de atletiekbaan. ‘Hij had last van een slechter herstel door een ontstoken kies.’
Voor ultralopers die vaak naar snelle suikers grijpen heeft mondspoeling mogelijk effect. Met Dentadurance is een mondverzorgingsmerk ontwikkeld voor duursporters dat zich richt zich op het beschermen van het gebit (neutraliseren en reinigen) tegen schadelijke effecten van sportvoeding tijdens lange trainingen en wedstrijden. ‘Op zich een leuk idee, maar ik weet niet hoe het smaakt’, vertelt Yvonne Blok. ‘Er zit fluoride in hun product, waardoor je je mond kan spoelen na een energiegel.’
Hoofdfoto: Erik van Leeuwen
Alvast voor je agenda: onze marathonblokkentrainingen 21 feb in Soest | 7 maart in Rotterdam | 21 maart in Utrecht
- Zes tips voor topconditie van je tanden
- Lage HRV: Waarom het slim is om naar je sporthorloge te luisteren
- Nederlands record vaak nodig voor plek op Olympische Spelen in Los Angeles
- BIG BLACK BOX van Runbites: €150 aan sportvoeding voor slechts €50
- Zevenheuvelenloop: Stefan Nillessen opent seizoen in Nijmegen, Mike Foppen podiumkandidaat