Hoe word je mentaal sterker als hardloper? Eefje Raedts over wedstrijdspanning en prestatiedruk

Hoe ga je om met wedstrijdspanning? Welke invloed heeft social media op je mentale gezondheid? En hoe blijf je mentaal sterk als het tijdens een lange wedstrijd zwaar wordt? In de podcast Naar de Vaantjes praten Imo Muller en Susan Krumins met Eefje Raedts, hoofdexpert prestatiegedrag en mentale gezondheid bij NOC*NSF, over de mentale kant van sport.

Wie hardloopt, weet dat trainen niet alleen een fysieke uitdaging is. Je kunt nog zo goed voorbereid aan de start staan, tijdens een wedstrijd krijg je vroeg of laat te maken met twijfel, spanning of vermoeidheid. Hoe je daarmee omgaat, kan een groot verschil maken. In aflevering 89 van Naar de Vaantjes schuift Eefje Raedts aan. Zij begeleidt vanuit NOC*NSF topsporters, coaches en teams bij vraagstukken rondom prestatiegedrag en mentale gezondheid. Samen met Imo en Susan bespreekt ze hoe sporters met druk omgaan en wat recreatieve hardlopers kunnen leren van de mentale aanpak in de topsport.

Lees ook: Mentale tips voor de marathon

Een kijkje achter de schermen op Papendal

Raedts werkt als hoofdexpert prestatiegedrag en mentale gezondheid bij NOC*NSF. Vanuit die rol houdt ze zich bezig met de mentale uitdagingen waarmee topsporters te maken krijgen. Dat kan gaan over presteren onder druk, maar ook over persoonlijke omstandigheden, perfectionisme of het bewaken van de balans tussen presteren en mentaal gezond blijven.

Het werk draait dus niet uitsluitend om beter worden. Ook de vraag hoe sporters op een verantwoorde manier kunnen blijven presteren, speelt een belangrijke rol. Topsporters willen zichzelf voortdurend verbeteren en zoeken daarbij regelmatig hun grenzen op. Soms betekent dat juist dat ze gas terug moeten nemen.

Die balans is ook voor recreatieve sporters herkenbaar. Wie traint voor een marathon of een ander groot doel, kan zichzelf flink onder druk zetten. De verwachtingen van anderen spelen soms mee, maar vaak zijn we zelf onze strengste criticus.

Luister ook: De 12 best geluisterde podcastafleveringen van Naar de Vaantjes

Omgaan met wedstrijdspanning

Wedstrijdspanning hoort bij sport. Voor de ene loper geeft spanning extra energie, terwijl een ander er juist onrustig van wordt. Gedachten over het resultaat, een persoonlijk record of de angst om te falen kunnen veel aandacht opeisen. De uitdaging is om die spanning niet automatisch als iets negatiefs te zien. Spanning betekent niet dat je slecht voorbereid bent of dat je wedstrijd gedoemd is te mislukken. Het is onderdeel van het proces rondom presteren.

Voor hardlopers kan het helpen om vooraf na te denken over wat ze belangrijk vinden tijdens een wedstrijd. Alleen focussen op een eindtijd maakt je afhankelijk van het resultaat. Aandacht voor je eigen uitvoering, je tempo en de keuzes die je onderweg maakt, geeft meer houvast. Ook helpt het om vooraf te bedenken hoe je wilt reageren wanneer het moeilijk wordt. Want dat moment komt bij een lange wedstrijd vaak vanzelf. Een plan voor die lastige fase kan voorkomen dat je op dat moment volledig wordt overvallen door negatieve gedachten.

De invloed van social media

Social media zijn niet meer weg te denken uit de hardloopwereld. We delen trainingen, persoonlijke records en wedstrijdverslagen en volgen de prestaties van andere lopers. Dat kan inspireren en motiveren, maar het kan ook voor extra druk zorgen. Wanneer je voortdurend ziet hoe snel anderen lopen, hoeveel kilometers ze maken of welke doelen ze behalen, ligt vergelijken op de loer. Je eigen prestaties kunnen daardoor minder goed voelen, zelfs wanneer je vooruitgang boekt.

Daarbij laten mensen online meestal maar een deel van hun sportieve leven zien. Een persoonlijk record of een indrukwekkende trainingsweek vertelt niet het hele verhaal. Blessures, tegenvallers, twijfels en rustdagen krijgen vaak minder aandacht. Voor hardlopers is het daarom zinvol om kritisch te kijken naar wat ze op social media zien en welk effect dat op hen heeft. Geeft een account je inspiratie, of zorgt het vooral voor onrust en het gevoel dat je meer moet doen? Die vraag kan helpen om bewuster met sociale media om te gaan.

Hier vind je ALLE afleveringen van de podcast Naar de Vaantjes

Mentaal sterk blijven tijdens een lange wedstrijd

Een lange wedstrijd vraagt meer dan een goede conditie. Naarmate de kilometers verstrijken, neemt de vermoeidheid toe en wordt het lastiger om je aandacht bij je plan te houden. Twijfel kan ontstaan en het einddoel kan ineens ver weg lijken. Juist dan is mentale weerbaarheid belangrijk. Dat betekent niet dat je nooit twijfelt of dat je altijd positief moet blijven. Het gaat er vooral om hoe je met moeilijke gedachten en gevoelens omgaat en hoe je vervolgens verdergaat.

Een lange wedstrijd opdelen in kleinere stukken kan helpen. In plaats van voortdurend aan de finish te denken, richt je je op het volgende kilometerpunt, de volgende drankpost of het tempo dat je op dat moment kunt volhouden. Zo maak je een grote uitdaging overzichtelijker.

Ook helpt het om vooraf realistische verwachtingen te hebben. Niet iedere wedstrijd verloopt zoals gepland en niet iedere kilometer voelt goed. Wie daar rekening mee houdt, hoeft minder snel in paniek te raken wanneer het even tegenzit.

Bekijk hier: Onze 42 favoriete hardloopboeken

Wat kunnen recreatieve hardlopers leren van topsporters?

Hoewel topsporters onder andere omstandigheden trainen en wedstrijden lopen, zijn veel mentale uitdagingen herkenbaar voor recreatieve sporters. Ook zij hebben doelen, ervaren spanning en kunnen moeite hebben met teleurstellingen of het loslaten van verwachtingen.

Een belangrijk inzicht is dat mentale gezondheid en prestaties met elkaar samenhangen. Goed presteren betekent niet dat je altijd maar harder moet werken. Herstel, grenzen bewaken en aandacht hebben voor hoe je je voelt, horen eveneens bij een duurzame sportieve ontwikkeling. Daarnaast hoeft mentale begeleiding niet pas in beeld te komen wanneer er problemen zijn. Ook sporters die goed presteren, kunnen baat hebben bij begeleiding om bepaalde vaardigheden verder te ontwikkelen. Denk aan omgaan met druk, focus houden en vertrouwen opbouwen.

Voor recreatieve hardlopers begint dat misschien al bij een eenvoudige vraag: waarom loop je eigenlijk? Wie weet wat een doel persoonlijk waardevol maakt, kan beter omgaan met de momenten waarop de trainingen zwaar zijn of het resultaat tegenvalt.

Al je sportvoeding voor je volgende marathon haal je bij RUNBITES. Met de code hardloopnetwerk10 krijg je 10% korting op je bestelling.

Luister naar Naar de Vaantjes

In aflevering 89 van Naar de Vaantjes gaan Imo Muller en Susan Krumins met Eefje Raedts verder in op de mentale kant van hardlopen. Ze bespreken wedstrijdspanning, de invloed van social media, mentale weerbaarheid en de verschillen tussen topsporters en recreatieve sporters.

Benieuwd hoe je mentaal sterker kunt worden als hardloper? Luister naar de aflevering van Naar de Vaantjes met Eefje Raedts via Spotify.

Foto: Susan Krumins tijdens WK Atletiek in London (2017), fotograaf Erik van Leeuwen

Schrijf je in voor de Hardloopnetwerk nieuwsbrief!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en mis niks van hardloopnetwerk!